W wielu miejscach w Europie można znaleźć te tajemnicze krzyże. Stoją one w różnych miejscach, albo przy kościołach albo zupełnie w szczerym polu. Znajdują się także w Polsce, a dwa z nich w Bielawie. Są to krzyże pokutne, stawiane przez ludzi, którzy popełnili jakąś zbrodnię. Ponieważ były to czasy kiedy ludzie byli bardzo bogobojni i wierzyli, że każdą winę należy odpokutować i zadośćuczynić ludziom i zwłaszcza Bogu. To pomniki skruchy, żalu i odkupienia win. Złoczyńca musiał sam wykonać taki krzyż z kamienia, wielkość zależna była od popełnionej zbrodni ,od pół metra do ponad trzech metrów. Musiał ustawić go w miejscu gdzie dokonał złego czynu lub przy kościele. Jednakże samo postawienie krzyż nie oznaczało darowania kary za czyn haniebny. Jeśli rodzina ofiary zgodziła się mógł uniknąć skazania, ale musiał za to wypełnić umowę. Często była to umowa dotycząca kosztów pochówku, opłaty „kwoty pokutnej” oraz płacenie na utrzymanie dzieci ofiary. Złoczyńca musiał także odbyć pielgrzymkę pokutną do sanktuarium oraz złożyć datki w kościele. Przestępca miał wybór, mógł się po prostu wykupić, gorzej gdy nie miał pieniędzy szedł do więzienia lub skazywany był na karę śmierci. Byłyt to krzyże różnego rodzaju: maltańskie, łacińskie, greckie, w kształcie litery T św. Antoniego, wyryte jako płaskorzeźba w kamieniu. Często na krzyżu wyryte było narządzie zbrodni. W Polsce najwięcej krzyżów pokutnych znaleźć można na Śląsku. Dwa krzyże pokutne są w Bielawie. Jeden znajduje się przy ulicy Waryńskiego, drugi jest umieszczony w murze otaczającym kościół Wniebowzięcia NMP.